เอาจริงดิ? ที่บอกว่า AI จะแย่งงานคน 100% แล้วไอ้โครงการ TH-AI Passport มันจะช่วยคนไทยรากหญ้าได้จริงๆ เหรอ?

กระแสความวิตกกังวลเรื่องปัญญาประดิษฐ์หรือ AI กำลังเข้ามาแย่งงานมนุษย์จนถึงขั้นจะเข้ามาแทนที่แรงงานคนแบบหนึ่งร้อยเปอร์เซ็นต์นั้น กลายเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอย่างหนักในสังคมไทย ไม่ว่าจะเป็นในวงสนทนาร้านกาแฟหรือเวทีวิชาการ หลายคนเริ่มตั้งคำถามด้วยความสงสัยว่าในวันที่เทคโนโลยีก้าวกระโดดไปไกลจนน่ากลัวเช่นนี้ AI อนาคตของคนทำงานระดับรากหญ้าจะเป็นอย่างไร จะมีที่ยืนเหลือให้คนตัวเล็กตัวน้อยในระบบเศรษฐกิจใหม่นี้หรือไม่ หรือเรากำลังเดินหน้าเข้าสู่ยุคที่เครื่องจักรกลายเป็นเจ้านายของมนุษย์อย่างสมบูรณ์แบบ

ท่ามกลางความสับสนและความกลัวที่เกิดขึ้น รัฐบาลได้หยิบยกโครงการ TH-AI Passport ขึ้นมานำเสนอในฐานะทางออกที่จะช่วยยกระดับทักษะแรงงานไทยให้เท่าทันยุคสมัยใหม่ แต่คำถามสำคัญที่ประชาชนต่างเฝ้ามองคือโครงการนี้จะสามารถเข้าถึงและช่วยเหลือคนไทยรากหญ้าได้จริงหรือ หรือเป็นเพียงนโยบายที่เน้นการสร้างภาพลักษณ์สวยหรูเพื่อตอบรับกระแสเทคโนโลยีโดยที่ไม่ได้ลงลึกถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานทางดิจิทัลที่คนต่างจังหวัดหรือแรงงานนอกระบบยังขาดแคลนอยู่มาก

ในความเป็นจริง AI ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อทำลายล้างงานทุกประเภท แต่ถูกออกแบบมาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดขั้นตอนการทำงานที่ซ้ำซากจำเจ หากมองให้ลึกซึ้งเทคโนโลยีนี้คือเครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยมีมา หากคนรากหญ้าสามารถเข้าถึงองค์ความรู้และเครื่องมือเหล่านี้ได้ พวกเขาอาจไม่ได้ตกงาน แต่จะกลายเป็นผู้ประกอบการรายย่อยที่สามารถผลิตสินค้าหรือบริการที่มีคุณภาพสูงขึ้นด้วยต้นทุนที่ต่ำลง ซึ่งนี่คือหัวใจสำคัญที่โครงการภาครัฐต้องพิสูจน์ให้เห็นว่าสามารถเปลี่ยนความกลัวให้กลายเป็นโอกาสได้จริง

หัวใจของโครงการ TH-AI แก๊งคอล Passport ไม่ควรจบลงแค่การแจกใบประกาศนียบัตรออนไลน์หรือการจัดอบรมสัมมนาในเมืองใหญ่ แต่ต้องเป็นการกระจายโอกาสไปสู่ระดับชุมชน ต้องมีการปรับเนื้อหาให้เข้าใจง่ายและใช้งานได้จริงกับวิถีชีวิตชาวบ้าน ไม่ว่าจะเป็นเกษตรกรที่ต้องการข้อมูลพยากรณ์อากาศแม่นยำเพื่อลดความเสี่ยง หรือพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ที่ต้องการใช้ AI ช่วยวิเคราะห์พฤติกรรมลูกค้าเพื่อเพิ่มยอดขาย หากโครงการนี้ทำได้จริง นี่จะเป็นการปลดล็อกศักยภาพของคนไทยรากหญ้าให้ก้าวพ้นจากกับดักรายได้ต่ำไปสู่การเป็นแรงงานทักษะสูงในอนาคต

อย่างไรก็ตาม เราต้องยอมรับความจริงว่าช่องว่างทางดิจิทัลในประเทศไทยยังคงกว้างใหญ่ การเข้าถึงอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงและอุปกรณ์ที่ทันสมัยยังไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับทุกคน ดังนั้นการผลักดันโครงการใดก็ตามที่เกี่ยวข้องกับ AI ต้องควบคู่ไปกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ครอบคลุมทุกพื้นที่ หากรัฐบาลมุ่งเน้นแต่จะสร้างบุคลากรระดับโปรแกรมเมอร์แต่ทิ้งคนทำมาหากินทั่วไปไว้ข้างหลัง สุดท้ายแล้วความเหลื่อมล้ำจะยิ่งขยายตัวและโครงการ TH-AI Passport ก็อาจกลายเป็นเพียงโครงการที่ถูกลืมในหน้าประวัติศาสตร์ดิจิทัลของไทย

บทสรุปของเรื่องนี้ไม่ได้อยู่ที่ว่า AI จะแย่งงานเราหรือไม่ แต่อยู่ที่ว่าเราจะปรับตัวอย่างไรให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง การที่บอกว่า AI จะแย่งงานคนร้อยเปอร์เซ็นต์นั้นเป็นเพียงการคาดการณ์ที่เกินจริง เพราะงานที่ใช้ทักษะด้านอารมณ์ ความเห็นอกเห็นใจ และการตัดสินใจเชิงจริยธรรมยังคงเป็นสิ่งที่เครื่องจักรทดแทนไม่ได้ สิ่งที่คนรากหญ้าต้องการไม่ใช่การถูกแทนที่ แต่คือการได้รับโอกาสในการเรียนรู้และเครื่องมือที่เหมาะสมเพื่อให้พวกเขาสามารถเติบโตไปพร้อมกับโลกที่กำลังเปลี่ยนผ่านไปอย่างรวดเร็วและไม่มีวันหวนกลับคืนมาได้อีกแล้ว